طراحی کلینیک دندانپزشکی یاسمن در تجریش (پروژه ۱۸۶ متری مدرن)

در طراحی کلینیک ها اولین نکته ایی که اهمیت بسیاری پیدا می کند طراحی مسیر حرکت یا به اصطلاح سیرکولاسیون مناسب است. سیرکولاسیون در معماری یعنی، جریان حرکتی بین فضاهای مختلف و مسیری که بین دو فضا پیموده می شود چگونه است. مثلا در یک سیرکولاسیون مناسب و منطقی در یک فضای مسکونی، پذیرایی و آشپزخانه در مجاورت و نزدیکی یکدیگر طراحی می شوند. چرا که دو فضای مرتبط بوده و و نزدیکی آنها بهم باعث افزایش کیفیت فضایی و زندگی می شود.

اهمیت سیرکولاسیون و تفکیک حریم‌ها در کلینیک یاسمن

در فضاهای درمانی هم مثلا هرگز سرویس مراجعین در قسمت درمانی یا نزدیکی آن طراحی نمی شود بلکه طراحی جریان حرکتی باید به گونه ای باشد که مراجعین برای استفاده از سرویس بهداشتی یا مینی بار وارد فضای نیمه خصوصی یا درمانی نشوند. ممکن است اینطور به نظر بیاد که رعایت این موارد بدیهی و واضح است اما وقتی با یک فضای بزرگ با ریز فضاهای بسیاری طرف می شویم( شبیه کلینیک دندانپزشکی یا پوست و زیبایی) آن وقت قضیه فرق می کنه و رعایت حریم فضایی، طراحی مسیر حرکتی مناسب و به کار گیری ضوابط طراحی و رعایت متراژ ها، بسیار پیچیده و مشکل می شود.

اهمیت سیرکولاسیون و مسیر حرکت در فضای درمانی

ما طراحی خود را پس از مشخص کردن دو قسمت اصلی، یعنی فضاهای درمانی و غیردرمانی (فضای انتظار و پذیرش) بر اساس طراحی یک مسیر حرکتی مناسب بین این قسمت، پیش بردیم. در قسمت ورودی، کانتر پذیرش را جانمایی کردیم ( درست رو به رو درب ورودی) و بقیه فضا به نشیمن و فضای انتظار اختصاص دادیم. این بخش با یک راهرو به قسمت درمانی متصل می شود. فضای پنتری و رختکن پرسنل نیز در نزدیکی فضای رسپشن جانمایی کردیم.

تفکیک فضاهای درمانی و غیر درمانی (انتظار و پذیرش)

مساحت اتاق درمان در بازسازی کلینیک دندانپزشکی به طور کلی باید بین 10 تا 12 متر مربع باید باشد. قسمت درمانی شامل یونیت های دندانپزشکی می شود که به وسیله پارتیشن از هم جدا شده اند. شبیه پوشش دکوراتیو کانتر و فضای انتظار، پوشش پارتیشن های بخش درمان هم با میکروسمنت کار کردیم. هر چند که در قسمت هایی که باید قابل شستشو باشند مانند اتاق عمل یا اتاق آرام بخشی، از این متریال(میکروسمنت) نمی توان استفاده کرد. در اتاق آرام بخشی باید از متریال و پوشش قابل شستشو (مانند سرامیک یا کاشی) استفاده کنیم.

ضوابط طراحی تجهیزات اتاق آرام‌ بخشی

منظور از اتاق آرام بخشی، اتاق عملی است که در آن برای جراحی یا عمل های سخت دهانی یا اساسا کسانی که به هر دلیلی ترس و اضطراب شدید نسبت به دندانپزشکی و روند درمانی آن دارند استفاده می شود. و معمولا با بیهوشی موضعی همراه است. مثلا بسیاری از کودکان به طور کلی از دندانپزشکی می ترسند و همکاری لازم را با پزشک نمی کنند. برای درمان این افراد، در کلینیک ها از اتاق آرام بخشی استفاده می کنیم. در این اتاق علاوه بر به کارگیری ضوابط درمانی باید تجهیزات اکسیژن رسانی، احیا و ساکشن نیز درنظر گرفته شود. در اتاق آرام بخشی یک سینک اسکراب نیز نزدیک درب ورودی اتاق عمل، در نظر گرفتیم.

اتاق استریلیزاسیون (CSR) و مراحل کار دستگاه اتوکلاو

برای اتاق سی اس آر یا استریلیزاسیون نیز به مساحتی بین 5 تا 6 متر مربع نیاز داریم درون این اتاق حتما باید سینک 2 لگنه و همینطور دستگاه اتوکلاو در نظر گرفته شود. دستگاه اتوکلاو وظیفه ضد عفونی و استریل کردن ابزار و وسایل پزشکی و دندانپزشکی را بر عهده دارد. اصولا جانمایی وسایل اتاق اتوکلاو طبق مراحل استریل کردن پیش می رود. این مراحل به ترتیب این گونه هستند که :

• ابتدا وسایل کثیف را داخل محلول ضد عفونی غوطه ور می کنیم.
• سپس نوبت به شست و شو داخل سینک می رسد.
• وسایل پس از شستن، داخل دستگاه خشک کن قرار می گیرند.
• مرحله بعدی، پک کردن وسایل با دستگاه پک اتوکلاو (دستگاه سیلر) است. این دستگاه یک رول نواری آبی رنگ دارد که دوخت رول استریل را جهت مهر و موم کردن، بسته بندی و پلمپ ابزار و ادوات پزشکی انجام می دهد.
• کنار دستگاه پک هم خود دستگاه اتوکلاو قرار می گیرد.

به دلیل استفاده آب مقطر در دستگاه اتوکلاو جهت افزایش عمر دستگاه، بسیاری از کلینیک های دندانپزشکی مانند همین پروژه، در قسمت اتاق استریلیزاسیون، یک فضا برای دستگاه دیونایزر(تولید آب مقطر) نیز نیاز دارند.

ضوابط طراحی اتاق گرافی در دندانپزشکی یاسمن

یکی از فضاهای دیگر این پروژه اتاق گرافی بود. این اتاق حداقل باید 3 متر مربع باشد. کارکرد این فضا همینطور که از اسم آن مشخص است، عکسبرداری از دندان است. به همین دلیل نیز شبیه طراحی مرکز تصویربرداری نیاز به رعایت ضوابط این فضاها را دارد. یعنی احتیاج به سربکوبی و عایق بندی مناسب فضا در برابر اشعه رادیواکتیو را دارد. دستگاه گرافی می تواند روی دیوار نصب شود یا بر روی پایه به صورت متحرک تعبیه شود.

استفاده از هندسه منحنی (curve) در کلینیک یاسمن

در فضای اتاق عمل و آرام بخشی، گوشه ها و محل اتصال جدارها باید کرو (منحنی) طراحی کنیم تا به سهولت قابل شستشو و نظافت باشند. هرچند که در این پروژه به طور کلی استفاده از هندسه منحنی بخشی از ماهیت طراحی ما (طرح و طب) بود. در قسمت پارتیشن بین یونیت ها و همینطور میز رسپشن (کانتر پذیرش) و نشیمن فضای انتظار نیز ما از این فرم(منحنی) بهره گرفتیم. کانتر پذیرش، با فایلینگ(فضای بایگانی) پشت سرش، هردو فرمی منحنی دارند که حس مدرن و لوکس بودن کلینیک را تقویت کرده است.